Bier+Randzaken = Laško Zlatorog - Slovenië

 Laško Zlatorog

Ik dacht bij mezelf waar zou ik nou eens over schrijven en het zomerseizoen komt eraan en wie richting Kroatië of Slovenië gaat komt geheid bier van Pivovarna Laško Union uit Slovenië wel tegen. Dus laten we die brouwerij eens behandelen en beginnen we in het jaar 1825 bij bij de heer Franz Geyer, die oorspronkelijk een gemberkoekbakker was en maakte honingwijn oftewel mede. Omdat de omgeving van Laško bekend stond om zijn geneeskrachtige bronnen waar mensen op afkwamen. Dus hij kon zijn gemberkoeken en honingwijn of zelfs gemberkoeken gemaakt met die honingwijn wel slijten. Franz kocht een niet n gebruik zijnde ziekenhuis genaamd Valvasor, de staat van het gebouw kon ik niet vinden en het zal wel  één van de volgende drie zijn: vervallen, verkocht, of leegstaand.

Op het plaatje zien jullie het hotel Bed & Breakfast Savinja en dat was dus originele Pivovarna Laško en daarvoor dus dat ziekenhuis. Let wel in 1982 bestond er geen Slovenië en Laško lag in het keizerrijk Oostenrijk en stond het stadje bekend onder zijn Duitse naam Tüffer. Het Sloveense volk en taal bestond toen al en hadden niet veel in te brengen wat nog een tijd zou duren. Onder Franz werd er Steinbier gebrouwen en dat is een oude brouwmethode ooit in die tijd en in die regionen een wijdverspreide brouwtechniek. Steinbier is een traditioneel bier dat niet werd gekookt in metalen ketels, zoals bij de meeste brouwmethodes, maar in open houten kuipen. Het bijzondere aan dit proces zit in de manier waarop het wort werd verhit. 

Om het bier op kooktemperatuur te brengen, gebruikte men grote stenen die eerst boven open vuur gloeiend heet werden gestookt. Deze stenen werden vervolgens rechtstreeks in het wort gegooid, wat twee effecten had: De eerste is dat de stenen zorgden voor de nodige hitte om het wort te laten koken. De Tweede door het directe contact met de hete stenen ontstonden smaakstoffen in het bier, zoals karameltonen en een lichte roetachtige toets wat een gevolg is van de verbranding en karamellisatie op het steenoppervlak. De brouwmethode is zo zeldzaam dat ik er een bierverhaal aan ga weiden in de nabije toekomst.

Onder Franz was het kleinschalig en hij verkocht de brouwerij aan Heinrich August Uhlich in 1838 die er langzaam een grotere brouwerij van maakten. Heinrich August had een kuuroord in het nabij gelegen Rimske Toplice waar hij ze bier schonk en de gasten vonden het heerlijk. Ook had hij contacten in de havenstad Triëst dat toen bij het keizerrijk Oostenrijk hoorde zodoende wisten zijn bieren ook Alexandrië en zelfs Kolkata (Calcutta) te bereiken. Hij trok ook brouwers aan uit Beieren en Tsjechië en die konden ondergistend brouwen, ze begonnen met Dunkel  de oudste ondergistende bieren en later kwamen de goudkleurige Lagers erbij. 

In 1860 is de rek er wel uit en Heinrich August verkoopt de brouwerij in 1867 aan Anton Larisch die aan de rand van de stad een voor die tijd hypermoderne brouwerij openden. Toevallig was 1867 ook het jaar dat het keizerrijk Oostenrijk een hervorming doorvoerde en de Hongaren meer autonomie gaven, de dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije is geboren. Maar Laško bleef wel in het Oostenrijkse deel van het rijk maar de Sloveense bevolking vonden dat ze meer recht op vrijheden hadden maar dat duurt nog een tijdje. Wel zou de brouwerij in 1889 in handen komen van Simon Kukec die voor een eigen Sloveense staat is. Hij ontslaat alle Duitstalige personeel en neemt Slovenen en toch ook nog wat Tsjechen liefst uit Plzeň in dienst waar de Pilsener is uitgevonden.

Pivovarna Laško wordt zo een symbool voor de Sloveense identiteit. Kukec besluit zijn bier te laten brouwen met het warme bronwater van Laško en speelt hiermee in op de reputatie van Laško als kuuroordstad. In die tijd kon je bier nog aan gezondheid koppelen en dat deed Kucec. Zijn brouwerij deed het goed ondanks de Sloveense sentimenten waren zijn bieren rond 1900 in Oostenrijk-Hongarije wel te vinden. In 1910 overlijd Kucec en zijn opvolgers kregen problemen vier jaar later, de Eerste Wereldoorlog brak uit oftewel alles wordt schaarser en duurder. Mannelijk personeel worden gemobiliseerd en moeten naar het front. Men gaat brouwen met alternatieven zoals rogge en suikerbieten, ternauwernood wordt de oorlog overleefd.

Na de oorlog in 1918 ligt Laško in een nieuw land met een lange naam Koninkrijk van Serven, Kroaten en Slovenen wat na elf jaar Koninkrijk Joegoslavië ging heten. Dus ze verloren veel marktaandeel want ze konden niet meer hun bier kwijt want het hele land Oostenrijk-Hongarije was uit één gevallen. Alles ging verkeerd voor Pivovarna Laško en aan alles was een tekort. In 1924 werden de overgenomen door Pivovarna Union uit Ljubljana en die zag geen heil meer in de brouwerij, ze sloten de boel in Laško. Van 1924 tot 1938 gebeurde er niks meer ondanks de brouwerij er werkeloos bij stond en de bevolking van Laško was boos op Pivovarna Union ondanks het biermerk Laško bleef bestaan. Maar de lokale bevolking van ondernemers en burgers verenigde zich en kocht de brouwerij terug in1938. Het begin was veel belovend en wat kon er mis gaan, nou twee jaar later begon de Tweede Wereldoorlog en in 1941 het volgende hoofdstuk. 

De Nazi's veroveren Joegoslavië en ze delen het land anders in Noord-Slovenië en Noord-Servië wordt Duits grondgebied, dus ook Laško. West-Slovenië, Dalmatische kust, Montenegro kwam aan Italië toe. Noord- en West-Voivodina een streek in het noorden van Servië komt aan Hongarije toe. De Bulgaren krijgen Macedonië omdat ze allemaal de Nazi's hadden geholpen. Tenslotte Kroatië en Bosnië werden Onafhankelijke Staat Kroatië een fascistische vazalstaat. In ieder geval Pivovarna Laško werd germaniseerd en alles wat Sloveens is wordt onderdrukt of eruit gezet. De Nazi zijn nu eigenaar en gaan brouwen voor het leger maar krijgen wel onbeperkte grondstoffen. Tegen het einde van de oorlog worden spoorlijnen, depots en industrie in de regio doelwit, dus ook de brouwerij die in 1944 en 1945 wordt gebombardeerd. De brouwerij ligt in puin en in 1946 begint de wederopbouw.

Laško keert terig bij Joegoslavië nu een communistisch land al ging het voor bedrijven er anders aan toe dan in andere communistische landen zoals Soviet-Unie en de landen van het Warschaupact zoals Polen, Hongarije en Tsjechië. In Joegoslavië vanaf hadden ze zelfbeheerstructuur vanaf de jaren 50 zo konden bedrijven eigendom zijn van de arbeiders. Joegoslavië had ook geen last van de Soviet-Unie en had een bescheiden export. Pivovarna Laško was al snel de grootste in de deelrepubliek Slovenië en na een modernisering eind jaren 50 deden ze het steeds beter, In 1972 waren ze de grootste brouwerij van Joegoslavië en werd zelfs geëxporteerd naar buurlanden zoals Italië, Oostenrijk en zelfs Libië omdat Joegoslavië veel samenwerkte met dat land indertijd. Pivovarna Laško beleefde dus gouden tijden in de jaren 80 wat kon er verkeerd gaan.

Dan eind jaren 80 stort Joegoslavië in elkaar en na de Tiendaagse Oorlog in 1991 waar Slovenië het opnam tegen Joegoslavië werd het land onafhankelijk. Pivovarna Laško kwam nou eindelijk in een Sloveens land te liggen en de hele afzetmarkt was ingestort, het land had een vrije markt economie en de buitenlandse grootmachten drongen binnen zoals Heineken en Carlsberg. Maar Pivovarna Laško is een veerkrachtig brouwerij en nu kwamen ze er langzaam weer uit en eind jaren 90 exporteerden ze weer naar Hongarije, Oostenrijk en Italië. 

Lokale concurrenten kopen ze op tot enkel Pivovarna Union uit Ljubljana overblijft. Ook die brouwerij komt in handen van Pivovarna Laško in 2011, 

dezelfde Union als in 1924 die toen Pivovarna Laško overnam. Ze begonnen 

ook mediabedrijven te kopen, sportevenementen te sponsoren en weer goed verkrijgbaar in de voormalige Joegoslavië, wederom gouden jaren die ook ten einde kwamen. Het bedrijf nu Pivovarna Laško Union geheten kwam in 

financieel zwaar weer en werd gekocht door Heineken in 2015. Heineken 

stopte uiteindelijk met de productie in Ljubljana waar enkel nog een bezoekerscentrum, innovatiecentrum en museum nog is en al de Union merken worden in Laško gebrouwen. Het verhaal over Union en die bieren van dat merk bewaar ik voor een andere keer en nu komen er wat Laško voorbij. 

Laško Zlatorog het vlaggenschip van deze brouwerij en betekent letterlijk "gouden hoorn" wat meer te maken heeft met een mythische alpensteenbok. Volgens de mythe leeft de Zlatorog in de Julische Alpen en bewaakt hij een verborgen schat. Zijn hoorns zijn van puur goud en als hij gewond raakt, ontspruiten er uit zijn bloed magische bloemen die hem weer genezen. De mythische Zlatorog is een nationaal symbool in Slovenië. Na de Tweede Oorlog kwam het bier op de markt en altijd een steenbok en groen etiket wat weer mooi aansluit bij de uitkleuren van het Sloveense voetbal team omdat groen symbool staat voor Slovenië en Pivovarna Laško besloot daarop hun etiketten steeds groener te maken. Het bier is een Lager met een alcoholpercentage van 4,9% met een heldere gouden kleur. De smaak is licht droog bitter met lichte tonen van citroen, karamel en licht grassig aroma.

Laško Zlatorog Temno is de Dunkel variant en draagt pas sinds de jaren 90 deze naam en bestaat al sinds de Anton Larisch en Simon Kukec jaren. De donkere ondergistende bieren zijn erg populair in Beieren en Tsjechië maar in Slovenië kennen ze het ook, vooral als bier voor het najaar waar het goed past bij hartige Sloveense gerechten. Het bier is een Pilsener met een alcoholpercentage van 4,9% met een heldere donkerbruine kleur. De smaak is licht zoet bitter met tonen van karamel, geroosterd mout en wat chocolade en noten.

Laško Golding is gebrouwen met lokale geteelde hop Styrian Golding die in de omgeving van Laško wordt geteeld en dat is nog steeds de erfenis van Simon Kukec die toendertijd die velden liet aanleggen. Dus deze Lager is gebrouwen met 100% Sloveense hop. De alcoholpercentage van 5,4% met een heldere gouden kleur. De smaak is licht zoet bitter met tonen van karamel en iets van honing.

Dat was Pivovarna Laško Union zonder al teveel Union maar dat komt later wel een keer, klik hier voor de link en volgt nog een filmpje.